Làm một buổi, đăng cả tháng: chia 3 tiếng thành 4 bài rồi hẹn giờ
Bạn thân mến,
Hôm qua bạn dựng lại 1 bài cũ cho nó nằm lại được. Một bài thì ai cũng làm được trong một buổi hứng khởi.
Hôm nay là chỗ khó hơn nhiều: bài thứ 12, bài thứ 30, bài của cái tuần bạn đang mệt và chẳng muốn viết gì.
Và tôi muốn nói ngay điều này để bạn khỏi tự trách nhầm: thứ làm đứt nhịp hiếm khi là sự lười.
Người làm nghề tới được bước này đều đã chăm rồi. Cái làm họ đứt là một thứ khác, nhỏ hơn và dai hơn: mỗi sáng phải quyết định lại từ đầu.
Hôm nay đăng gì. Chủ đề nào. Viết kiểu nào. Ảnh nào. Đăng giờ nào.
5 câu hỏi ấy nghe nhẹ, nhưng chúng đứng chắn ngay đầu ngày, lúc đầu óc còn tỉnh nhất và đáng lẽ để dành cho việc khác. Ngày nào cũng phải quyết lại, và tới ngày thứ 9 hoặc thứ 10 thì người ta bỏ, không phải vì hết ý mà vì hết sức quyết.
Quyết một lần, chạy cả tháng
Cách gỡ nằm ở chỗ tách rời 2 thứ mà chúng ta quen dính vào nhau: ngày bạn làm ra bài và ngày bài lên sóng.
Khi 2 thứ đó dính nhau, mỗi buổi sáng là một buổi chạy đua nhỏ. Khi tách được, bạn ngồi một buổi để làm ra 4 bài, hẹn sẵn ngày giờ cho từng bài, rồi 4 buổi sáng tiếp theo bạn không phải nghĩ gì nữa.
Chỗ lợi không chỉ ở thời gian. Nó nằm ở chất lượng: viết 4 bài trong một mạch thì chúng nối nhau, bài này gợi bài kia, giọng đều. Viết rời từng ngày thì mỗi bài một tâm trạng, và người đọc theo dõi cả tháng sẽ cảm thấy chỗ chênh ấy dù không gọi tên được.
Chia một buổi 3 tiếng thành 4 bài
Đây là cách xếp buổi làm việc mà tôi thấy chạy được với người bận, và điểm mấu chốt là không trộn 4 việc khác loại vào cùng một quãng.
Chặng 80 phút hay bị nghi ngờ nhất, nên tôi nói thêm: cấm sửa lúc đang viết không phải là mẹo cho vui. Lúc bạn viết, đầu óc đang tìm ý; lúc bạn sửa, đầu óc đang phán xét. Bật đèn phán xét lên trong khi đang tìm ý thì ý nào cũng bị chê ngay khi vừa ló ra, và bạn ngồi 2 tiếng mà được 3 đoạn.
Buổi ngồi hỏng khi nó bắt đầu bằng trang giấy trắng
Có một chỗ làm hỏng buổi ngồi mà không cách xếp giờ nào cứu được: ngồi xuống rồi mới bắt đầu nghĩ viết gì.
Chặng đầu tiên trong 4 chặng ở trên đáng lẽ chỉ mất 30 phút. Nếu bạn ngồi xuống với đầu trống thì riêng nó ăn hết 90 phút, và tới lúc có được 4 tiêu đề thì bạn đã cạn sức cho phần viết.
Cách gỡ nằm ngoài buổi ngồi: giữ một chỗ ghi ý, và ghi vào đó suốt tuần.
Một tệp ghi chú trong điện thoại là đủ, không cần gì hơn. Luật chỉ có một: ghi ngay lúc gặp, đừng để tối về mới ghi, vì tối về là quên.
Những thứ đáng ghi vào đó, và chúng đến mỗi ngày nếu bạn để ý:
Câu khách vừa hỏi bạn qua tin nhắn, chép nguyên văn chữ họ dùng.
Chỗ bạn vừa thấy một người làm sai, và bạn biết vì sao họ sai.
Việc bạn vừa làm xong và nhận ra mình có cách làm riêng.
Câu ai đó nói khiến bạn khựng lại nửa giây.
Sau 2 tuần, tệp ấy có chừng 15 tới 20 dòng. Buổi ngồi lúc đó bắt đầu bằng việc chọn thay vì bằng việc nghĩ ra — và 2 việc ấy tốn sức khác nhau rất xa.
Nhịp nào là đủ
Câu hỏi này tôi nhận nhiều, và câu trả lời thật thà là: nhịp nào bạn giữ được trong 6 tháng thì nhịp đó đúng.
- Tuần đầu đăng mỗi ngày, tuần thứ 3 im hẳn.
- Chờ có cảm hứng mới ngồi viết.
- Đăng xong ngồi đợi phản hồi, phản hồi thưa thì hôm sau mất hứng.
- Đặt mục tiêu 30 bài trong tháng, tới bài thứ 7 thì thấy mình đang nợ 23 bài.
- 2 bài mỗi tuần, đều đặn, đi suốt 6 tháng thành 48 bài.
- Có lịch ngồi cố định, hứng hay không vẫn ngồi.
- Đăng xong quay lại việc khác, vì bài đã hẹn giờ tuần sau rồi.
- Đặt mục tiêu theo buổi ngồi: 1 buổi mỗi tuần. Buổi ngồi thì giữ được, số bài thì không.
Và có một câu tôi muốn bạn ghim lại, vì nó đúng với mọi cỗ máy chứ không riêng chuyện viết:
Máy hẹn giờ chỉ đăng được thứ đã nằm sẵn trong kho. Kho cạn thì máy tốt tới đâu cũng đứng im.
Cái đáng lo không phải ngày máy hỏng. Máy hỏng thì kêu, bạn biết ngay. Cái đáng lo là ngày kho hết mà mọi thứ vẫn im lặng bình thường — không đèn đỏ, không tiếng động, chỉ là buổi sáng ấy không có gì lên sóng, rồi buổi sáng sau cũng thế.
Nên thói quen đi kèm việc hẹn giờ là: mỗi lần ngồi, nhìn xem kho còn mấy bài. Còn dưới 4 bài thì buổi ngồi tuần này là buổi bắt buộc.
Chỗ cái máy đỡ tay bạn
Hẹn giờ là việc máy làm gọn nhất trong tất cả những thứ chuỗi này nói tới, vì nó là việc thuần đếm giờ.
3 phần máy gánh:
Giữ bài chờ tới đúng mốc. Bạn viết hôm nay, chọn ngày giờ, rồi quên nó đi. Tới mốc thì bài tự lên sóng, kể cả lúc bạn đang ngủ hay đang bận việc khác.
Cho xem trước bài chưa lên sóng. Bạn nhìn được bài sẽ hiện ra thế nào trước khi nó ra mắt, và sửa được nếu thấy chưa ưng.
Cho biết kho còn bao nhiêu. Đây là phần ít người đòi mà quan trọng nhất — một chỗ nhìn vào là biết còn mấy bài đang chờ và bài kế tiếp rơi vào ngày nào.
Cỗ máy tôi dựng làm cả 3, và tôi dựng phần thứ 3 sau khi tự mình vấp: một cỗ máy đăng bài đều đặn mà không cho chủ nó biết kho sắp cạn thì nó chỉ đang trì hoãn cái ngày im lặng, chứ không ngăn được ngày đó.
Việc của hôm nay
Một việc, 15 phút.
Mở lịch của bạn ra và đặt 1 buổi ngồi cố định trong tuần. Ghi cụ thể: thứ mấy, mấy giờ tới mấy giờ, dài 3 tiếng.
Vài điều nhỏ quyết định buổi ngồi ấy có sống được không:
Chọn khung giờ bạn tỉnh táo nhất, đừng chọn khung giờ còn thừa lại sau khi mọi việc khác đã chiếm chỗ.
Đặt nó lặp lại hằng tuần ngay từ bây giờ, đừng đặt từng tuần một.
Gọi tên nó trong lịch bằng một cái tên cụ thể, kiểu "Buổi viết 4 bài", chứ không phải "làm nội dung".
Nếu tuần này bạn chỉ ngồi được 90 phút thì vẫn đặt, và rút xuống 2 bài thay vì 4. Buổi ngồi ngắn mà đều vẫn thắng buổi ngồi dài mà không bao giờ tới.
Mai tôi kể phần thứ bảy. Buổi ngồi 3 tiếng ấy vẫn là 3 tiếng của bạn — và tới lúc bàn xem có thứ gì làm hộ được phần nào trong đó. Có 3 việc giao được cho máy mà không mất gì, và 3 việc giao đi là hỏng. Ranh giới giữa 2 nhóm ấy quyết định bài viết còn ra tiếng người hay không.
Lưu Tâm: Hôm nay mở lịch, đặt 1 buổi ngồi cố định hằng tuần dài 3 tiếng, đúng khung giờ bạn tỉnh táo nhất, và gọi tên nó là buổi viết bài. Đặt lặp lại luôn, đừng đặt từng tuần.
Chúc bạn khai ngộ
Master Xuân Hùng
P.s: Sống trong mục tiêu.
Từ mục tiêu, con đường sẽ hiện dần ra.